In een stampvolle raadszaal gaf Diederik Samsom donderdagavond 13 december een inkijkje in wat hij noemde de wondere wereld van de klimaattafels. Met name van de tafel voor de gebouwde omgeving, die onder zijn voorzitterschap staat. Zijn presentatie straalde een aanstekelijk optimisme uit, en had hier en daar een cabareteske inslag. 


Wilt u deze presentatie nog eens rustig bekijken dan kan dat hier op onze site. Ook kunt u bij Castricum TV de samenvatting van deel 1 – de financiering en deel 2 – de verbouwing en het interview met Diederik Samsom vinden.


Er moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen utiliteitsgebouwen verbouwd worden, en dat moet in 2050 klaar zijn. Dat betekent duizend woningen per werkdag, maar zijn boodschap was: “yes, we can”. In de jaren ’70 werden duizend nieuwe huizen per werkdag gebouwd, dus het kan. En als je bedenkt dat in de komende 30 jaar elk huis één keer onderhanden moet, dan klinkt dat ook weer niet zo dramatisch. Het moet dus kunnen.

In zijn presentatie bouwde Diederik Samsom een huis voor de warmtetransitie op (zie bijgaande illustratie). Het fundament is: betaalbaarheid. Voor een deel betalen de maatregelen zichzelf terug in de vorm van een lagere energierekening. Dat is het verschil met het verbouwen van je keuken: het geld daarvoor ben je kwijt. Toch blijft er een gat tussen financieringskosten en besparingen op de energierekening. Dat gat kan verkleind worden door de financieringskosten te verlagen (door kostenreductie en gunstiger financieringsopties), en door verhoging van de besparingen op de energierekening (door te schuiven in de energiebelasting). Er blijft dan nog een klein gat over dat kan worden gevuld door bijvoorbeeld subsidie.

Op dit moment wordt tien miljard kuub gas per jaar verstookt. Eigenlijk is dat een enorme verspilling van potentieel (“exergie”) omdat je met dat aardgas een vlam maakt van meer dan duizend graden, om daarmee een huis van 20 graden te verwarmen. Een goed alternatief is aardwarmte. Op dit moment wordt hiervan 3 Petajoule in Nederland gewonnen (dat komt overeen met de warmte van 100 miljoen kuub aardgas). In 2030 moet dit met een factor 20 gestegen zijn. Opnieuw optimisme bij Diederik Samsom: dit moet kunnen, want ook bijvoorbeeld offshore wind heeft in 10 jaar tijds zo’n spurt gemaakt. Een tweede optie is aquathermie en restwarmte. Bij aquathermie gebruik je grote warmtepompen om warmte uit oppervlaktewater te halen. Evenals bij aardwarmte en restwarmte wordt het warme water via een warmtenet gedistribueerd. Naast deze collectieve oplossingen zijn er individuele oplossingen, met name de combinatie individuele warmtepomp en isolatie. Een andere optie is het gebruik van duurzaam gas, maar Diederik Samsom waarschuwde dat dit in eerste instantie alleen beschikbaar zal komen voor toepassingen waarbij veel hogere temperaturen vereist zijn (industriële warmte).

Maar zelfs als het technisch en financieel aantrekkelijk is hebben mensen tóch een zetje nodig. Wat Samsom betreft is een wijkgerichte aanpak daarvoor de oplossing: de beste advocaten voor een verbouwing zijn de buren. Belangrijk is ook dat woningcorporaties hierbij een soort startmotor kunnen zijn: van de 7 miljoen woningen is 2,4 miljoen in handen van stichtingen/wooncorporaties. Nieuwbouw wordt sowieso gasloos. En verder is er voor 100 wijken een subsidie van €90 miljoen per jaar beschikbaar. Cruciaal is de bewoners te betrekken.

Diederik Samsom ging uitgebreid in op een groot aantal vragen uit het publiek. Enkele voorbeelden:

vraag: Raakt geothermie niet binnen 10 jaar uitgeput?
antwoord: Nee, niet zo snel. Je haalt heet water uit de grond, stuurt het door een warmtewisselaar om water te verwarmen dat naar de huizen gaat, en injecteert het afgekoelde water een paar kilometer verder weer in de grond. Het duurt op de eerste plaats een hele tijd voordat dat afgekoelde water weer terug is bij de bron, maar onderweg neemt dit water ook weer warmte op uit de bodem. In Parijs is een toepassing waarbij het retourwater nu, na 30 jaar, weer terug is bij de bron. Toch is dat water daar nog maar 2 graden afgekoeld.

vraag: Ik wil een warmtepomp kopen, maar wat als we over 5 jaar een warmtenet krijgen?
antwoord: Als je CV-ketel stuk is kun je tegenwoordig een nieuwe ketel huren om deze onzekerheid te overbruggen. Dat zou ook bij warmtepompen mogelijk moeten zijn. De gemeente zou een rol kunnen spelen om dit te vergemakkelijken.

vraag: Wie moet dit allemaal uitvoeren?
antwoord: Er is inderdaad een groot tekort aan installateurs. Het is dan ook erg belangrijk dat de overheid stimuleert dat meer mensen een technisch beroep kiezen, en het onderwijs hierop afstemt.

vraag: Is communicatie niet het allerbelangrijkste?
antwoord: Inderdaad! Dat is 90% van mijn werk. Energie is niet wat mensen bezig houdt. Energie is voor hen als de stoep voor hun huis: hij ligt er. Pas als je er aankomt krijg je te maken met weerstand. Op bewonersavonden krijg je als gemeente éérst de erfenis over je heen van wat er in het verleden allemaal verkeerd is gegaan. Zelfs al heeft dat niets met de stoep te maken.

In het toespraakje dat wethouder Falgun Binnendijk na afloop hield om Diederik Samsom te bedanken sloot hij aan op het thema communicatie door te zeggen: “wij gaan met u, inwoners van deze gemeente, in gesprek!”