Dit digitale energieloket voor de gemeente Castricum is een initiatief van CALorie, de lokale coöperatie voor duurzame energie. Hier vind je informatie over besparen op energie(kosten).

Besparen doe je onder meer door te isoleren en zelf energie op te wekken. Uitleg en mogelijkheden van afzonderlijke maatregelen vind je bij het Duurzaam Bouwloket en bij Milieu Centraal. Op de website van onze gemeente ook bespaartips met o.a. een subsidiewijzer.

Je kunt ook nog een stap verder gaan door je woning energieneutraal te maken en te streven naar ‘Nul op de Meter’. Hiervoor kun je contact opnemen met CALorie. Wij begeleiden je door woonwensen te inventariseren en samen met jou en een gespecialiseerde Nul-op-de-meter adviseur een plan te maken hoe je je woning duurzaam kunt verbouwen. Interesse? Neem dan contact op met onze coördinator Manuel den Hollander.

Energie besparen in Castricum

CALorie is de lokale energiecoöperatie. CALorie is een samenwerkingsverband van, voor en door de inwoners van de gemeentelijke kernen Castricum, Akersloot en Limmen, Bakkum en De Woude. CALorie heeft als doelstelling dat Castricum in 2030 zichzelf 100% van duurzame energie voorziet. Dat kunnen we alleen maar bereiken met ons allen. In een tijd van stijgende energiekosten leidt energie besparen op termijn tot een betaalbare energierekening en daarmee tot een behaaglijke woning of gebouw. De levensduur van uw woning of gebouw wordt er aanzienlijk mee verlengd. Verduurzamen van uw woning of gebouw heeft dus zin. Om deze doelstelling te bereiken dient te worden onderzocht welke maatregelen er genomen kunnen worden om de energiebehoefte af te laten nemen, door bijvoorbeeld te isoleren, energieneutraal te worden of zelfs energie te produceren, door bijvoorbeeld een overcapaciteit aan zonnecellen aan te brengen. Dit onderzoek gebeurt aan de hand van de Trias Energetica, een model waarbij in drie stappen wordt onderzocht welke maatregelen genomen kunnen worden op weg naar een zo laag mogelijk energiegebruik. CALorie heeft de werkgroep ‘Nul op de meter’ opgericht om met woningen niet alleen energie te besparen maar zelfs zelfvoorzienend te maken. Je hoeft dan geen geld meer uit te geven voor extern opgewekte energie. ‘Nul op de meter’ wordt vaak door elkaar gebruikt met de term ‘energieneutraal’. In de meeste definities is ‘Nul op de meter’ echter een stukje ambitieuzer. Om energieneutraal te worden moet je huis de zogenoemde ‘woninggebonden’ energie zelf duurzaam opwekken. Dit is je warmtevraag, je hete water en de stroom die nodig is voor ventilatoren en basisverlichting. Om ‘Nul op de meter’ te worden moet ook al de zogenoemde ‘gebruikersgebonden’ energie duurzaam opgewekt worden. Daarbij hoort het verbruik van allerlei apparaten zoals computers, drogers, koelkasten etc. Gaan voor een dergelijke hoge ambitie betekent overigens niet dat een aanpassing een soort ‘alles of niets’ actie betekent. Werken aan ‘Nul op de meter’ is een visie op het naar nul brengen van de energiekosten. Dit kan in één keer gebeuren, maar het kan ook in stappen. Belangrijk daarbij is dat de te nemen stappen logisch samenhangen. Zij leiden, in stappen, naar het grotere doel. In plaats van losse, op zichzelf staande aanpassingen aan de woning zoals dat nu vaak gebeurt – die werken elkaar regelmatig tegen.

Nul op de meter

Energie besparen kent verschillende vormen. Denk bijvoorbeeld aan het isoleren van de buitengevel, het aanschaffen van energiezuinige apparaten of het plaatsen van zonnecellen. Elk van deze stappen leiden tot lagere energiekosten. Maar om naar de situatie ‘Nul op de meter’ te komen is het noodzakelijk om deze stappen te regisseren, om er vooraf een visie voor te ontwikkelen. Daarmee voorkomen we dat goedbedoelde stappen later het 100% duurzaam worden in de weg staan en mogelijk ongedaan moeten worden gemaakt om het hogere doel te bereiken. Een voorbeeld: zonnecellen zijn in de aanbieding en je legt er je dak mee vol, zodanig dat het je huidige elektriciteitsbehoefte dekt. Na een halfjaar gaat de oude koelkast stuk en koop je een veel zuinigere. Je wilt ook nog eens een nieuwe led tv die de huidige tv vervangt. De elektriciteitsbehoefte neemt ineens af waardoor je met een overcapaciteit aan zonnecellen op je dak zit. De extra stroom moet het stroomnet in, maar de prijs die je daarvoor kunt ontvangen van de energieleverancier is erg laag. Dit gaat je geld kosten. Met een goed plan had je misschien enkele zonnepanelen hoeven te kopen en had je beter enkele zonnecollectoren voor warm water op je dak kunnen leggen. Nog een voorbeeld: Je isoleert de buitengevel van je oude woning. Dit leidt tot meer comfort en lagere stookkosten. Nu hoor je van ‘Nul op de meter’, waar je gelijk aan mee wilt doen. Met alle ingrepen die er aan de woning nog gedaan kunnen worden (isolerende beglazing, een beperkt aantal zonnecellen op dak, alle apparaten in huis met een goed energielabel) lukt het niet om de meter op nul te houden. Als er dan toch een visie wordt opgesteld blijkt dat de isolatie van de buitengevel te gering is en dat er – achteraf – beter voor een ander soort gevelisolatie had moeten worden gekozen. Aan de hand van de Trias Energetica en een zogenaamde EPA-berekening is het goed mogelijk om een visie te ontwikkelen om te komen tot ‘Nul op de meter’. De Trias Energetica toegepast op een woning betekent: Voorkom warmteverlies door het dak en de gevel. Isoleer het dak en de muren en breng isolerende beglazing aan in (goede) kozijnen. Beperk de vraag naar energie. Zorg bijvoorbeeld dat de energielabels van de elektrische apparaten B, A, A+ of hoger zijn en verwarm alleen ruimtes die je vaak gebruikt. Vul de dan nog resterende energiebehoefte in met duurzaam opgewekte energie zoals zonnecellen, warmtepomp of schone houtkachel. Een berekening van onze speciale ‘Nul op de meter’-adviseur rekent uit hoe groot deze stappen moeten zijn. Zo kan worden bepaald met welke hoeveelheid zonnecellen, welke capaciteit warmtepomp en dergelijke rekening moet worden gehouden om tot een 100% duurzame woning te komen. Het is uiteraard uiteindelijk aan jou als gebruiker of bewoner of je kiest om energie te besparen of gaat voor ‘Nul op de meter’. En als je voor ‘Nul op de meter’ gaat, bepaal jij of je de stappen in één keer uitvoert of dat je dit gefaseerd doet.

Zelf aan de slag

CALorie kan je op verschillende manieren op weg helpen naar een duurzamere woning of gebouw. Een eerste stap kan zijn je in te lezen met de internetlinks naar leveranciers of producten, ervaringen en gerealiseerde woonwensen. Ook die kun je op deze site vinden. Daarna kun je algemeen technische vragen stellen over het verduurzamen van je gebouw of woning via het Duurzaam Bouwloket. Als je al meer voor ogen hebt wat je aan je woning wilt verduurzamen kun je via deze site doorklikken naar lokale leveranciers van bijvoorbeeld warmtepompen, dakwindmolen Ridgeblade of zonnecellen. Heeft u een groter gebouw, of ben je (bestuurs)lid van een VvE, dan is warmtekoude-opslag (WKO) misschien iets voor jou. CALorie heeft een mooie methode samen met een gespecialiseerd bedrijf om grotere gebouwen te verduurzamen. Grotere gebouwen kunnen vaak zelfs van het gas af via WKO, zonder te hoeven investeren(!). Mocht je na het lezen van de vorige pagina´s al enthousiast zijn geraakt, dan kun je natuurlijk ook contact opnemen met CALorie. Er wordt dan een afspraak gemaakt voor een zogenaamd keukentafelgesprek. Daarin worden de verduurzamingswensen geïnventariseerd, zoals: Woondromen Samenstelling huishouden Bouwjaar. Bijzonderheden gebouw. Verbruik over de afgelopen drie jaar gas m3 en stroom kWh per jaar. Beschikbaarheid budget voor maatregelen Eerdere maatregelen. Denk aan isolatie, dubbel glas, installaties, LED-lampen etc. Extra voor VVE’s: Samenstelling bestuur, Aantal appartementen, Verbruik collectieve energie (lift e.d.), Verbruik individueel geschat totaal, Centrale ketels voor verwarming? En heet water individueel? Vervangingstermijnen ketels? Op basis van dit eerste gesprek kunnen we een inschatting maken van de mogelijkheden en de ambities. Daarna kan men desgewenst kiezen uit verschillende handelingsperspectieven, zoals een ‘Nul op de meter’-advies of direct aan de slag met een van onze preferred partners (installateurs, bouwbedrijven).

Isoleren

Nieuwbouwwoningen worden in Nederland niet meer gebouwd zonder een goed geïsoleerde buitengevel. Oude gebouwen hebben soms nog massieve muren maar sinds vorige eeuw worden er al spouwmuren toegepast. Eerst met een kleine spouw zonder isolatie en met het hoger worden van de energieprijzen worden de spouwen steeds groter en bovendien voorzien van steeds hoogwaardigere isolatiematerialen. Alles om ervoor te zorgen dat het binnen behaaglijk wordt en blijft, dat het warm is en dat er geen vocht op de binnengevel condenseert zonder warmteverlies naar buiten. Nu heeft zich ook het naïsoleren van bestaande spouwmuren verder ontwikkeld. Je kent misschien de oude verhalen van volgespoten spouwen met slechte materialen, uitgezakt in de tijd en voor vochtdoorslag zorgend. Deze tijd lijkt achter ons en er bestaan tegenwoordig verschillende, goede materialen om de spouw mee te vullen. Niet alleen het isoleren van de gevels zal het wooncomfort verhogen, ook de begane grondvloer en het dak zijn dankbare bouwdelen om van isolatie te voorzien. Naast gevel en dakisolatie zijn ook de isolerende beglazingen enorm verbeterd. Vroeger kende men thermopaan als isolerende beglazing, tegenwoordig zijn er gasgevulde dubbel en trippel beglazing (vaak aangeduid met HR++ of HR+++) voorhanden met een isolatiewaarde die de lichtere gevelisolatie-materialen al evenaart. Een belangrijk aspect bij het isoleren is dat er tegelijkertijd goed wordt nagedacht over ventileren. Als dat niet gelijktijdig wordt opgelost is de kans groot dat er een binnenmilieu ontstaat dat te vochtig wordt. Dat leidt op den duur tot schimmelvorming en is niet bevorderlijk voor de gezondheid. Ook op het gebied van ventileren zijn er veel mogelijkheden. Je kunt op gezette tijden je raam openzetten of een ventilatierooster boven het glas laten plaatsen, maar er zijn ook geïntegreerde ventilatiesystemen te bedenken waarbij de warmte uit de afgezogen lucht wordt gebruikt voor het opwarmen van de woning of het gebouw.

Energiebehoefte drukken

De introductie van de spaarlamp is een bekend voorbeeld van hoe we minder energie kunnen gebruiken zonder daar comfort voor in te leveren. Een spaarlamp verbruikt immers minder energie en geeft er een gelijke hoeveelheid licht voor terug als de gloeilamp. Alleen wordt een spaarlamp minder warm waardoor het energieverlies kleiner is dan bij een gloeilamp. Als je op deze manier door uw woning of gebouw loopt dan valt er vaak nog veel te besparen. Apparaten bijvoorbeeld zijn tegenwoordig allemaal voorzien van een energielabel. Als een oude koelkast wordt vervangen door een nieuwe met een goed energielabel dan is de terugverdientijd van de aanschaf vaak maar een paar jaar. Wellicht is het niet nodig om in elke ruimte van de woning 20 graden te hebben en hoeft ook niet overal altijd het licht aan te staan. Met timers of thermostatische kranen bijvoorbeeld speel je hier handig op in.

Energie opwekken

Als we dan het huis maximaal hebben geïsoleerd, goed hebben geventileerd en het verbruik hebben gereduceerd kunnen we berekenen hoeveel energie er nodig is om de woning comfortabel te maken en te houden. We kunnen deze energiebehoefte laten leveren door de traditionele energiebedrijven, je kunt het door een lokale energieleverancier laten verzorgen of je kunt het zelf opwekken. Bij ‘Nul op de meter’ is het streven om de energie zelf op te wekken. Op dit moment zijn er een aantal technieken die zich daar goed voor lenen. De bekendste zijn wel de windmolen, zonnecellen en zonnecollectoren. Maar ook de nieuwere technieken zoals RidgeBlade, warmtepomp en pelletkachels winnen snel terrein.

Subsidie

Voor het verduurzamen van een woning zijn er geen subsidies (meer) van gemeente Castricum. Ook de provincie Noord-Holland geeft geen subsidie meer voor losse maatregelen zoals isolatie, dubbelglas. Ook niet voor aanschaf zonnepanelen. Gelukkig zijn deze maatregelen of aanschaf ook zonder subsidie verantwoord uit te voeren: u heeft er direct een interessante kostenbesparing mee en u krijgt direct meer comfort in huis.

Deze maatregelen of aanschaf van zonnepanelen zijn met de huidige prijzen verantwoord zelf uit te voeren.

De provincie NH had tot april 2016 een tijdelijke subsidie voor particulieren die hun gehele woning gaan aanpassen naar Nul op de Meter.

En het Rijk heeft per 1 januari 2016 subsidies voor aanschaf van zonneboilers, voor warmtepompen, voor biomassaketels en voor pelletkachels.

Voor zakelijk gebruik en voor bijv. sportverenigingen zijn er mogelijkheden in het kader van de SDE+ regeling van het Rijk. Alles n.a.v. het Nationaal Energie-akkoord in 2015.

Referenties

Hoewel CALorie vooraan loopt qua ideeën over het besparen van energie en het verduurzamen van bestaande woningen en gebouwen, zijn we gelukkig niet ‘geïsoleerd’ bezig. Er zijn in Nederland al verschillende projecten gerealiseerd waarbij bestaande woningen naar energieneutrale of ‘Nul op de meter’-toestand zijn getransformeerd of althans hard op weg zijn. Kijk bijvoorbeeld in onze eigen provincie eens naar:
Texel. Hier zijn door Urgenda enkele woningen heel praktisch energieneutraal gemaakt voor onder de €35.000. Er is een interessant boekje bij gemaakt dat gratis te downloaden is.
Heerhugowaard. Dit is een project met huurwoningen, dus niet helemaal bruikbaar voor koopwoningen. Maar zeker inspirerend.
Landelijk wordt heel veel informatie over energieneutraal aanpassen ontsloten door Energiesprong, via de site van Stroomversnelling Koopwoningen. CALorie staat in hecht contact met Energiesprong.

Termen

Tijdens de zoektocht naar het verduurzamen van de woning of gebouw kom je nogal wat vakjargon tegen, zoals:
EPA. Dit staat voor Energie Prestatie Advies.
-Rc waarde. Dit staat voor de warmteweerstand oftewel de isolatiegraad van materialen.
-Uc waarde. Dit staat voor de warmteweerstand specifiek voor ramen inclusief kozijnen.
-EPC. Dit staat voor Energieprestatiecoëfficiënt, een index voor energetische efficiëntie.
-Isoleren. Eigenlijk warmte-isolatie, namelijk iets aanbrengen wat warmteverlies vermindert.
-Ventileren. Luchtverversing. Altijd extra nodig als je isoleert.
-Energieneutraal. Als je ‘gebouwgebonden’ verbruik helemaal duurzaam is; dus warmtevraag, heet water, stroom voor ventilatie en basisverlichting.
-Nul op de meter. Als naast je ‘gebouwgebonden’ energie ook als je ‘gebruikersenergie’ duurzaam is. Dan betaal je niks meer aan energie, oftewel nul op de meter.

Ervaringen in de gemeente Castricum

Sinds 2013 is CALorie bezig met het ontwikkelen van een deugdzame en zorgvuldige methode om te komen tot een mooi aanbod voor energieneutrale en nul-op-de-meter woningen. De bewoner zelf staat daarbij vanzelfsprekend voorop. Daarom inventariseren we ook wat wij noemen ‘woondromen’. Want misschien combineert die droom van een serre wel heel goed met energiezuiniger worden, en komt daardoor de horizon van nul op de meter dichterbij. Sterker nog: misschien kun je die serre en andere gewenste aanpassingen wel (deels) financieren met de kostenbesparing die veroorzaakt wordt door de (nul-op-de-meter) verbouwing! CALorie is van het integrale. We willen naar het hele plaatje kijken. Duurzame ontwikkeling wordt per slot van rekening vaak aangeduid met balans tussen People, Planet en Profit. Wilt u binnen een week verbouwtijd nul-op-de-meter worden? Prachtig. Wilt u in stapjes, of alleen zonnepanelen of wat advies? Ook goed, maar daarbij wijzen we u wel graag op het ‘grote plaatje’, want dat zijn we aan onze stand verplicht. Ons plan is om een aantal voorbeeldwoningen gerealiseerd te krijgen. Castricumse woningen dus die helemaal of grotendeels energieneutraal of nul-op-de-meter zijn aangepast. Allerlei methodes om tot die ambities te komen zijn denkbaar. Om het voor elkaar te krijgen hebben we het initiatief genomen om een Lokale Coalitie te sluiten die een convenant heeft ondertekend om te komen tot Energieneutraal Verbouwen. Hierin zitten momenteel, naast CALorie, de gemeente Castricum, bouwbedrijven WoonTeam en Casmond, en (aan de zijlijn) Energiesprong – een kennisprogramma van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het is nog niet makkelijk om tot een integrale verbouwing te komen. Bouwbedrijven moeten concepten nog ontwikkelen, de opties zijn nog relatief duur en financiering gaat nog gepaard met een stel voetangels.